Skocz do treści

Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk, Białowieża


Myszy leśne (Apodemus flavicollis) Wpływ struktury krajobrazu na przestrzenne zróżnicowanie genetyczne populacji w północno-wschodniej Polsce

Kierownik projektu: dr Magdalena Niedziałkowska

Wykonawcy: 

Sylwia Czarnomska

Prof. dr hab. Bogumiła Jędrzejewska

Prof. dr hab. Jan M. Wójcik

Tło badań:

Nowy kierunek w badaniach przestrzennej zmienności genetycznej populacji, zwany genetyką krajobrazową (genetyką populacji na poziomie krajobrazu, ang. landscape genetics) kładzie nacisk na poznanie, w jaki sposób czynniki środowiskowe wpływają na przepływ genów i kształtują genetyczną strukturę populacji. Choć opierają się zazwyczaj o neutralną (a nie adaptacyjną) zmienność genetyczną, badania w zakresie genetyki krajobrazowej przynoszą cenne informacje o przepływie genów, identyfikują bariery i zagrożenia dla migracji i dyspersji, a przez to mogą mieć ogromne znaczenie dla ochrony gatunków
i ich środowisk.

Cel projektu:

Głównym celem projektu jest sprawdzenie wpływu struktury krajobrazu (wielkości i fragmentacji obszarów leśnych oraz naturalnych i antropogenicznych barier) na przestrzenne zróżnicowanie genetyczne populacji myszy leśnej Apodemus flavicollis w lasach północno-wschodniej Polski.

Metodyka:

  • Zbiór prób w 2 skalach przestrzennych - na terenie 7 puszcz: Augustowskiej, Białowieskiej, Boreckiej, Knyszyńskiej, Mielnickiej, Piskiej i Rominckiej oraz na obrzeżach 4 puszcz (Augustowska, Białowieska, Knyszyńska i Mielnicka)
    i na transektach pomiędzy puszczami obejmujących małe kompleksy leśne;
  • Analiza zmienności genetycznej populacji myszy leśnej na podstawie mtDNA i markerów mikrosatelitarnych;
  • Zbadanie zależności między dystansami genetycznymi a tzw. dystansami efektywnymi (uwzględniającymi środowiskowe bariery przepływu genów) między wszystkimi możliwymi parami populacji/osobników.
  • Poznanie bieżącego tempa migracji pomiędzy dużymi i małymi kompleksami leśnymi, metodą wyszukiwania migrantów pierwszego pokolenia, a następnie na tej podstawie wykrycia i skwantyfikowania środowiskowych barier przepływu genów.

 Oczekiwane wyniki:

Spodziewamy się, że zróżnicowanie genetyczne pomiędzy populacjami myszy leśnej zamieszkującymi 7 puszcz północno wschodniej Polski jest głównie efektem odległości geograficznej, znacznie przekraczającej możliwości dyspersyjne osobników myszy leśnej. Badania w mniejszej skali, obejmujące obszar ciągłego występowania gatunku ale znacznie różniącego się efektywnością przepływu genów, pozwolą na zweryfikowanie tego założenia poprzez sprawdzenie roli czynników środowiskowych w kształtowaniu obserwowanej struktury genetycznej.

Literatura:

Balkenhol  N., Waits L. P., Dezzani R. J. 2009. Statistical approaches in landscape genetics: an evaluation of methods for linking landscape and genetic data. Ecography 32:818-830.

Gauffre B., Estoup A., Bretagnolle V., Cosson J. F. 2008. Spatial genetic structure of a small rodent in a heterogeneous landscape. Molecular Ecology 17:4619-4629.

Guillot G., Leblois R., Coulon A., Frantz A. 2009. Statistical methods in spatial genetics. Molecular Ecology 18: 4734-4756.

Manel S., Schwartz M.K., Luikart G., Taberlet P. 2003. Landscape genetics: combining landscape ecology and population genetics. TRENDS in Ecology and Evolution 18:189-197.

Manel,S., Berthoud F., Bellemain E., Gaudeul M., Luikart G., Swenson J. E., Waits L. P., Taberlet P. 2007. A new individual-based spatial approach for identifying genetic discontinuities in natural populations. Molecular Ecology 16: 2031-2043.

Schwartz  M. K., McKelvey K. S. 2009. Why sampling scheme matters: the effect of sampling scheme on landscape genetic results. Conservation Genetics 10:441-452.

Storfer A., Murphy M. A., Evans J. S., Goldberg C. S., Robinson S., Spear S. F., Dezzani R., Delmelle E., Vierling L., Waits L. P. 2007. Putting the 'landscape' in landscape genetics. Heredity 98:128-142.

© 2011 Instytut Biologii Ssaków PAN w Białowieży

Wróć do treści